August 10, 2025

“Không kiểm định là không chất lượng?” Chính phủ Thụy Sĩ phản biện gì?

Ở Việt Nam, chúng ta quen với việc coi “kiểm định” là thước đo duy nhất về uy tín của một trường đại học. Nhưng tại Thụy Sĩ – quốc gia có hệ thống giáo dục được đánh giá cao bậc nhất thế giới – cách nhìn nhận hoàn toàn khác. Ở đây, việc được hay không được kiểm định không nhất thiết phản ánh chất lượng đào tạo.

Quan điểm này được phản ánh ngay trong bộ luật giáo dục và bộ luật thương mại, những tổ chức cá nhân phản ánh và viện dẫn sai sẽ bị phạt rất nặng và có thể liên đới trách nhiệm pháp lý.

Kiểm định chỉ dành cho các tổ chức giáo dục dùng danh xưng “đại học”.

Luật giáo dục đại học (HEdA) quy định: chỉ những cơ sở muốn mang danh “university”, “university of applied sciences” hoặc “university of teacher education” mới bắt buộc phải xin kiểm định (Swiss Accreditation Council [SAC], n.d.-a). Những cơ sở dùng tên gọi khác như “higher education institute” hay “business school” vẫn được hoạt động hợp pháp mà không cần kiểm định. Vì vậy, ở Thụy Sĩ, kiểm định liên quan nhiều tới quyền dùng danh xưng và tiếp cận ngân sách công, chứ không phải “con tem” duy nhất về chất lượng.

Chính phủ Thụy Sĩ khẳng định: không kiểm định ≠ kém chất lượng.

Trên trang hỏi đáp, SAC nhận được câu hỏi: “Tôi muốn học tại một cơ sở không được kiểm định – có nên cho rằng cơ sở đó kém chất lượng không?”. Câu trả lời ngắn gọn: “Không, bạn không thể rút ra kết luận này” (SAC, n.d.-b). SAC cũng nhấn mạnh rằng kiểm định không quyết định việc nhà tuyển dụng chấp nhận hay từ chối sinh viên; yếu tố này chủ yếu liên quan tới việc chuyển tiếp giữa các trường (SAC, n.d.-a).

Hệ thống phân quyền tạo nên sự đa dạng.

Thụy Sĩ là một nước liên bang; 26 bang (canton) chịu trách nhiệm chính về giáo dục (Eurydice, 2023a). Các trường đại học công lập ở mỗi bang có quyền tự chủ rộng rãi về học thuật, tài chính và tổ chức; họ tự quản lý hoạt động và có tự do học thuật (Eurydice, 2023b). Mô hình này khuyến khích sự đa dạng: ngoài các đại học truyền thống còn có nhiều viện tư thục chuyên ngành, nơi danh tiếng được xây dựng trên chất lượng đào tạo và sự hài lòng của sinh viên, thay vì trên một “dấu mộc” duy nhất.

Chất lượng được định nghĩa bởi kết quả, không phải “dấu mộc”.

Theo định nghĩa của Cơ quan Bảo đảm Chất lượng Anh (QAA), chất lượng giáo dục là “cách một cơ sở hỗ trợ người học đạt kết quả học tập, phát triển cá nhân và thăng tiến nghề nghiệp, đồng thời đáp ứng kỳ vọng hợp lý của người học, nhà tuyển dụng và xã hội” (QAA, 2023). Các chỉ báo chất lượng bao gồm sự phát triển chuyên môn, trải nghiệm học tập thử thách, văn hóa cải tiến liên tục và sự tham gia của sinh viên (QAA, 2023). Nói cách khác, đánh giá cuối cùng thuộc về người dùng văn bằng – những sinh viên và nhà tuyển dụng – chứ không nằm trên giấy chứng nhận.

“Mặc dù không bắt buộc phải kiểm định, SIMI Swiss vẫn chủ động đạt các chứng nhận toàn diện ở cả cấp tổ chức và chương trình, bao gồm kiểm định trong nước và quốc tế, đồng thời triển khai hệ thống đảm bảo chất lượng nội bộ (IQA) và đánh giá chất lượng bên ngoài (EQA). Xem thêm tại QAQC.ch 

SIMI Swiss – chủ động kiểm định dù không bắt buộc.

Swiss Information and Management Institute (SIMI Swiss) là một “higher education institute”; theo HEdA, SIMI Swiss không bắt buộc phải xin kiểm định (SAC, n.d.-a). Dù vậy, SIMI vẫn tích cực đạt các chứng nhận và kiểm định quốc tế.

Trường đã đạt được kiểm định Premier ở cấp độ tổ chức từ ASIC (Anh Quốc); được thẩm định chương trình bởi các Awarding Body thuộc Ofqual, là thành viên Thụy Sĩ chính thức của Liên đoàn Học tập dành cho Người trưởng thành Thụy Sĩ (SVEB) và đạt chứng nhận ISO 21001 về hệ thống quản lý giáo dục (QAQC of SIMI Swiss, 2024). SIMI cũng đang chuẩn bị nộp hồ sơ xin kiểm định quốc gia từ cơ quan AAQ vào năm 2027 (QAQC of SIMI Swiss, 2024).

Thụy Sĩ bảo vệ hệ thống giáo dục bằng luật pháp chặt chẽ và mô hình quản trị tự chủ, tạo nên nền giáo dục chất lượng, minh bạch và đáng tin cậy.

Mặc dù kiểm định không phải là điều kiện bắt buộc trong hệ thống giáo dục Thụy Sĩ, pháp luật nước này vẫn đặt ra những quy định nghiêm ngặt nhằm bảo vệ danh tiếng và tính trung thực của các cơ sở giáo dục. Cụ thể, luật Thụy Sĩ yêu cầu mọi tổ chức truyền thông, cá nhân, pháp nhân tại Thụy Sĩ cũng như nước ngoài không được phép đưa ra các thông tin sai lệch, gây hiểu lầm hoặc xuyên tạc về hệ thống giáo dục đại học Thụy Sĩ. Luật Liên bang về Chống Cạnh tranh Không lành mạnh (Unfair Competition Act – UCA) cùng các điều ước quốc tế mà Thụy Sĩ tham gia đã thiết lập một cơ chế rõ ràng nhằm ngăn chặn những hành vi vi phạm này.

Trong lĩnh vực giáo dục đại học, các nguyên tắc về cạnh tranh công bằng được áp dụng tương tự như đối với hàng hóa hay dịch vụ thương mại. Báo cáo của Tổ chức Sở hữu trí tuệ thế giới (WIPO, 2022) cho thấy Thụy Sĩ cùng với Na Uy và Thụy Điển từng khởi xướng việc bổ sung vào Công ước Paris nội dung cấm các cáo buộc sai lệch về nguồn gốc, bản chất, quy trình cung cấp hoặc chất lượng của một tổ chức – điều này bao gồm cả các cơ sở giáo dục. Điều 10bis của Công ước quy định rõ các hành vi cạnh tranh không lành mạnh, bao gồm: gây nhầm lẫn với một cơ sở khác, bôi nhọ hoạt động của tổ chức đối thủ, hoặc cố tình đánh lừa công chúng (một phần hoặc toàn bộ) về bản chất, danh tiếng hay đặc điểm của một sản phẩm hoặc dịch vụ – bao gồm cả chương trình đào tạo đại học.

Áp dụng vào bối cảnh giáo dục, điều này đồng nghĩa với việc việc phát tán thông tin sai lệch về sự công nhận, tính hợp pháp, danh xưng, chất lượng chương trình đào tạo hay mạo danh chuyên gia để đưa phát ngôn không có thật nhằm bôi nhọ một cơ sở giáo dục khác đều có thể bị xem là hành vi vi phạm đạo đức truyền thông và cạnh tranh không trung thực.

Luật UCA của Thụy Sĩ tiếp tục kế thừa và nội luật hóa tinh thần này, đặc biệt trong lĩnh vực truyền thông. Hướng dẫn từ Ủy ban Công bằng Thương mại Thụy Sĩ quy định rằng mọi nội dung truyền thông mang tính quảng bá phải được nhận diện rõ ràng, tách biệt với nội dung biên tập; tuyệt đối không được gắn nội dung biên tập với lợi ích thương mại (ví dụ: hứa hẹn đưa bài hoặc phỏng vấn đổi lấy lợi ích); và cấm các hình thức ẩn danh hoặc gây nhầm lẫn khác (Walder Wyss Ltd., 2021). Đồng thời, mọi tuyên bố có yếu tố sự kiện đều phải được trình bày chính xác và đầy đủ. Bất kỳ nội dung nào gây hiểu nhầm – kể cả việc tự quảng bá quá mức về bản thân hoặc đưa ra thông tin sai lệch về đơn vị khác – đều có thể bị xem là hành vi cạnh tranh không lành mạnh và có thể bị xử lý theo luật định.

Tài liệu tham khảo
0

36 Comments

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *